Jaka wilgotność powietrza jest właściwa dla sadzonek, roślin w fazie wzrostu i owocowania? Wyjaśniamy VPD w prostych słowach, podpowiadamy, kiedy włączyć nawilżacz, a kiedy osuszacz, i jak ograniczyć ryzyko szarej pleśni.
Kiedy siać rozsadę pomidorów, papryki i ogórków? Kalendarz wysiewu
Papryka na rozsadę od końca lutego do marca, pomidory od połowy marca do początku kwietnia, ogórki w drugiej połowie kwietnia. Zebraliśmy terminy siewu dla środkowej Polski, temperatury kiełkowania, wiek rozsady i daty wysadzania do gruntu oraz do nieogrzewanego tunelu.
W środkowej Polsce paprykę na rozsadę siejesz od końca lutego do marca, pomidory od połowy marca do początku kwietnia, a ogórki w drugiej połowie kwietnia, 3–4 tygodnie przed sadzeniem. Nasiona kiełkują najlepiej w temperaturze 20–27°C (pomidor), 22–27°C (papryka) i przy około 25°C podłoża (ogórek). Do gruntu wszystkie trzy gatunki wysadzasz po 15 maja, gdy minie ryzyko przymrozków, a do nieogrzewanego tunelu pomidory już pod koniec kwietnia, paprykę w pierwszej połowie maja.
Kalendarz wysiewu rozsady: terminy dla środkowej Polski
Terminy w tabeli dotyczą środkowej Polski, odmian gruntowych i amatorskiej uprawy w tunelu bez ogrzewania. W rejonach o łagodniejszym klimacie sadzenie bywa możliwe wcześniej, w chłodniejszych dopiero na początku czerwca. O dniu sadzenia decyduje prognoza przymrozków, a nie sama data w kalendarzu.
| Gatunek | Siew na rozsadę | Wiek rozsady | Tunel nieogrzewany | Grunt |
|---|---|---|---|---|
| Papryka | koniec lutego – marzec | 6–7 tygodni (rozsada pod nieogrzewane osłony) | pierwsza połowa maja | po 15 maja, w chłodnych rejonach początek czerwca |
| Pomidor | połowa marca – początek kwietnia | 4–6 tygodni wg metodyki IP, wg innych źródeł przy produkcji z pikowaniem 50–60 dni (im później siejesz, tym krócej) | koniec kwietnia – początek maja | druga połowa maja |
| Ogórek | druga połowa kwietnia | 3–4 tygodnie | zwykle pierwsze dni maja (siew na rozsadę na przełomie marca i kwietnia) | po 15 maja |
Jakiej temperatury potrzebują nasiona pomidorów, papryki i ogórków?
Wszystkie trzy gatunki są ciepłolubne, ale różnią się wymaganiami. Wysoka temperatura jest potrzebna do kiełkowania, po wschodach obniżasz ją, żeby rozsada nie wybiegała.
| Gatunek | Kiełkowanie | Wschody | Po wschodach | Na co uważać |
|---|---|---|---|---|
| Pomidor | 20–27°C | po 7–14 dniach | 20–22°C w dzień, 18–20°C w nocy | poniżej 10–12°C wzrost zamiera, chłód 0–5°C uszkadza rośliny |
| Papryka | 22–27°C | w 18–20°C po 10–14 dniach, czasem do 20 dni | 16–22°C | po posadzeniu optymalna temperatura gleby 15–23°C |
| Ogórek | podłoże ok. 25°C, powietrze 27–30°C | w dobrych warunkach do 10 dni | 20–25°C, minimum 18°C | już ok. 5°C może uszkodzić rośliny |
Na parapecie takie temperatury trudno utrzymać, zwłaszcza w lutym i marcu. Dlatego rozsadę ciepłolubnych warzyw wygodnie jest wysiewać na macie grzewczej albo w propagatorze z grzaniem, którego pokrywa utrzymuje wilgotność powietrza. Zwykła mata grzeje bez przerwy, więc do ustawienia temperatury podłoża służy termostat, np. cyfrowy termostat do mat grzewczych podłączony do maty 40 x 60 cm o mocy 30 W. Niektóre maty, jak AC Infinity SUNCORE S3, mają regulację temperatury wbudowaną. Tace, krążki torfowe, pokrywy i doniczki do siewu znajdziesz w dziale Rozsada i wysiew.
Po wschodach przenieś rozsadę w najjaśniejsze miejsce i obniż temperaturę. Przy wysokiej temperaturze i słabym świetle rośliny wybiegają, czyli wyciągają się i robią wiotkie. W okresach dużego nasłonecznienia temperatura może być o kilka stopni wyższa, jeśli dobrze wietrzysz pomieszczenie.
Kiedy siać paprykę na rozsadę?
Papryka rośnie wolniej niż pomidor i ogórek, dlatego wysiewasz ją pierwszą. W profesjonalnej produkcji rozsady do tuneli nasiona wysiewa się nie wcześniej niż w trzeciej dekadzie lutego, zwykle w pierwszej dekadzie marca. Producenci nasion do amatorskiej uprawy podają luty–marzec. Nasiona do własnej rozsady są w dziale Nasiona papryki.
- Wysiej nasiona do tacy lub skrzynki z drobnym substratem wysiewnym albo pojedynczo do krążków torfowych i przykryj je cienko podłożem.
- Ustaw pojemnik w propagatorze, np. Neptune 57 x 37 cm z pokrywą, na macie grzewczej i utrzymuj 22–27°C oraz stałą wilgotność podłoża.
- Po 14–20 dniach od siewu, gdy siewki rozwiną liścienie i zaczyna rosnąć pierwszy liść właściwy, przepikuj je do doniczek o średnicy 7–12 cm.
- Po przyjęciu się roślin utrzymuj 16–22°C i zapewnij im jak najwięcej światła.
- Przez 7–10 dni przed sadzeniem hartuj rozsadę, wystawiając ją na zewnątrz na coraz dłużej.
Kiedy siać pomidory na rozsadę?
Aby mieć rozsadę gotową do sadzenia w połowie maja, nasiona pomidorów wysiewa się w końcu marca lub na początku kwietnia. Producenci nasion podają okno od marca do połowy kwietnia. Nie spiesz się z siewem: rozsada wysiana za wcześnie przerasta, zanim pogoda pozwoli ją posadzić, a gęsto pikowane rośliny trzeba sadzić młodsze.
- Wysiej nasiona do skrzynki z substratem, przykryj warstwą około 0,5 cm podłoża i nakryj folią lub pokrywą propagatora.
- Do wschodów utrzymuj 20–27°C, nie dopuszczając do spadków temperatury. Siewki pojawiają się po 7–14 dniach.
- Po wschodach obniż temperaturę do 20–22°C w dzień i 18–20°C w nocy.
- Gdy wyrasta pierwszy liść właściwy, przepikuj siewki do doniczek lub tacy, w rozstawie np. 8 x 8 cm. Im rzadziej rosną rośliny, tym mniej się cieniują i wyciągają.
- Przez 7–10 dni przed sadzeniem hartuj rozsadę na zewnątrz.
Kiedy siać ogórki na rozsadę?
Ogórki siejesz na końcu, bo ich rozsada rośnie szybko: produkcja trwa 3–4 tygodnie. Przy sadzeniu w drugiej połowie maja wysiewasz je więc w ostatniej dekadzie kwietnia. Ogórek jest wrażliwy nawet na niewielkie uszkodzenia korzeni i nie znosi przesadzania, dlatego siej go od razu pojedynczo do doniczek o średnicy 8–10 cm, np. doniczek torfowych Jiffy 8 x 8 cm, które sadzisz do gruntu razem z rośliną. Więcej pojemników jest w dziale Doniczki torfowe.
Rozsada jest gotowa, gdy ma dwa dobrze wykształcone liście właściwe. Dłuższe trzymanie roślin w małych pojemnikach sprawia, że pędy się wyciągają, a liście wzajemnie cieniują. Ogórki możesz też siać wprost do gruntu w maju, gdy wierzchnia warstwa gleby ma co najmniej 12°C; przy tej temperaturze wschody są jednak bardzo powolne, a dla ogórków sałatkowych producent nasion zaleca siew przy glebie ogrzanej do minimum 15°C. Siać do gruntu można do pierwszej dekady czerwca.
Kiedy wysadzać rozsadę do gruntu i do tunelu?
- Pomidory do gruntu: w drugiej połowie maja, po ustąpieniu przymrozków. W rejonach o sprzyjających warunkach bywa to możliwe pod koniec kwietnia, a rozsadę na późniejszy zbiór sadzi się nawet na początku czerwca.
- Pomidory do nieogrzewanego tunelu: zwykle koniec kwietnia albo pierwsze dni maja.
- Papryka do gruntu: po 15 maja, w chłodniejszych rejonach dopiero w pierwszych dniach czerwca.
- Papryka do nieogrzewanego tunelu: w pierwszej połowie maja.
- Ogórki do gruntu: po 15 maja. Przymrozki mogą wystąpić do połowy maja, a dłużej utrzymująca się temperatura 4–6°C już uszkadza rośliny.
Przed wysadzeniem rozsadę hartuj. Pomidory i paprykę przez 7–10 dni wystawiaj na zewnątrz, zaczynając od kilku godzin w cieniu, i stopniowo wydłużaj ten czas. Ogórki wystarczy hartować krócej, przez 2–3 dni, obniżając temperaturę, częściej wietrząc i ograniczając podlewanie.
Najczęstsze pytania
Czy luty to nie za wcześnie na pomidory?
Dla uprawy w gruncie tak. Rozsadę do sadzenia w drugiej połowie maja wysiewa się od połowy marca do początku kwietnia. W lutym zaczyna się sezon papryki, a pomidory wysiane tak wcześnie przerosną, zanim będzie można je posadzić.
Czy do wysiewu rozsady potrzebna jest mata grzewcza?
Nie jest obowiązkowa, ale papryka kiełkuje najlepiej w 22–27°C, a ogórek przy około 25°C podłoża. Na chłodnym parapecie wschody się wydłużają i są nierówne. Mata z termostatem albo propagator z grzaniem pozwalają utrzymać stałą temperaturę do czasu wschodów.
Dlaczego rozsada się wyciąga?
Najczęściej z powodu zbyt wysokiej temperatury przy zbyt małej ilości światła albo zbyt gęstego ustawienia roślin. Po wschodach obniż temperaturę, postaw rozsadę w najjaśniejszym miejscu i rozsuń doniczki, gdy liście zaczynają się stykać.
Czy ogórki lepiej siać do gruntu, czy uprawiać z rozsady?
Siew do gruntu jest prostszy, ale możliwy dopiero w maju, gdy gleba ma co najmniej 12–15°C. Rozsada posadzona pod włókninę lub niski tunel pozwala przyspieszyć zbiory o około 3 tygodnie.
